ปวดเข่าควรประคบร้อนหรือเย็นดี

เมื่อไรควรใช้ความเย็น

ความเย็นเหมาะกับอาการปวดเฉียบพลันและการอักเสบ เช่น เข่าบวม ร้อน หรือปวดขึ้นหลังใช้งานหนักหรือหลังออกกำลังกาย ความเย็นช่วยหดหลอดเลือด ลดบวม และทำให้ปลายประสาทรับรู้ความปวดน้อยลง จึงช่วยบรรเทาอาการในช่วงที่ข้อกำเริบ

วิธีที่ปลอดภัยคือใช้แผ่นเจลเย็นหรือถุงน้ำแข็งห่อผ้าบาง ๆ วางบนเข่าครั้งละราว 15 ถึง 20 นาที ห้ามวางน้ำแข็งบนผิวโดยตรงเพราะอาจทำให้ผิวไหม้จากความเย็น เว้นระยะให้ผิวอุ่นกลับก่อนประคบซ้ำ

• เหมาะกับปวดเฉียบพลัน เข่าบวม อักเสบ ร้อน
• ใช้หลังออกกำลังกายหรือใช้งานหนักเพื่อลดบวม
• ห่อผ้าเสมอ ประคบครั้งละ 15 ถึง 20 นาที

เมื่อไรควรใช้ความร้อน

ความร้อนเหมาะกับอาการข้อฝืด กล้ามเนื้อตึงรอบเข่า และความรู้สึกขัด ๆ โดยเฉพาะตอนตื่นนอนหรือหลังอยู่นิ่งนาน ความร้อนช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดและคลายกล้ามเนื้อ ทำให้ข้อขยับได้คล่องขึ้น

ประโยชน์อีกอย่างคือใช้อุ่นเครื่องก่อนออกกำลังกายหรือทำกายภาพ เพื่อให้ข้อและกล้ามเนื้อพร้อมเคลื่อนไหว ใช้กระเป๋าน้ำร้อนหรือแผ่นให้ความร้อนอุ่น ๆ ครั้งละราว 15 ถึง 20 นาที ระวังอย่าให้ร้อนเกินจนผิวไหม้ และเลี่ยงใช้ความร้อนกับข้อที่กำลังบวมอักเสบ

• เหมาะกับข้อฝืด กล้ามเนื้อตึง ตอนตื่นนอนหรืออยู่นิ่งนาน
• ใช้อุ่นเครื่องก่อนออกกำลังกายหรือทำกายภาพ
• เลี่ยงใช้ความร้อนกับข้อที่กำลังบวมอักเสบเฉียบพลัน

ประคบอย่างไรให้ปลอดภัยและได้ผล

หลักจำง่าย ๆ คือ เย็นสำหรับอักเสบและบวม ร้อนสำหรับฝืดและตึง หากไม่แน่ใจ อาการปวดเฉียบพลันที่มีบวมร่วมมักตอบสนองดีกับความเย็น ส่วนอาการฝืดเรื้อรังตอนเช้ามักดีขึ้นกับความร้อน บางคนอาจสลับใช้ทั้งสองตามช่วงเวลา เช่น ร้อนก่อนออกกำลังกายและเย็นหลังออกกำลังกาย

ไม่ว่าจะร้อนหรือเย็น ให้ประคบครั้งละราว 15 ถึง 20 นาที มีผ้ารองเสมอ และสังเกตผิวหนัง หากรู้สึกชา ผิวแดงจัด หรือปวดมากขึ้นให้หยุด ผู้ที่เป็นเบาหวาน มีปัญหาการรับความรู้สึก หรือระบบไหลเวียนเลือดควรระมัดระวังเป็นพิเศษและปรึกษาแพทย์

เมื่อประคบแล้วยังไม่พอ: ทางเลือก GAE

การประคบร้อนหรือเย็นเป็นวิธีบรรเทาอาการที่ทำได้เองที่บ้าน แต่ช่วยได้เพียงชั่วคราวและไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุของข้อเข่าเสื่อม ฐานของการรักษาที่มีหลักฐานหนักแน่นยังคงเป็นการลดน้ำหนักและออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อ ร่วมกับยาแก้ปวดตามความเหมาะสม

หากปวดเข่าเรื้อรังทั้งที่ดูแลพื้นฐานเต็มที่แล้ว แต่ยังไม่อยากหรือยังไม่ถึงขั้นผ่าตัดเปลี่ยนข้อ GAE การอุดเส้นเลือดข้อเข่า เป็นทางเลือกไม่ผ่าตัดที่ช่วยลดการอักเสบและอาการปวดในผู้ที่เหมาะสม เป็นหัตถการแผลเล็กระดับเข็ม ฟื้นตัวเร็ว ความเหมาะสมประเมินเป็นรายบุคคลโดยทีมแพทย์