ปวดคอร้าวลงแขน ชาแขน: สัญญาณหมอนรองกระดูกคอ (Cervical Radiculopathy)

อาการปวดคอร้าวลงแขนเกิดจากอะไร

โดยทั่วไป อาการปวดคอที่ร้าวลงแขนเกิดจากรากประสาทที่ออกจากไขสันหลังบริเวณกระดูกคอถูกกดเบียดหรือระคายเคือง ทำให้สัญญาณความปวดวิ่งไปตามแนวเส้นประสาทลงสู่แขนและมือ

สาเหตุที่พบได้บ่อยได้แก่ หมอนรองกระดูกคอเคลื่อนหรือปลิ้น (herniated disc) ไปกดรากประสาท กระดูกงอกจากภาวะข้อกระดูกคอเสื่อมตามอายุ ช่องทางออกของเส้นประสาทแคบลง (foraminal stenosis) รวมถึงการใช้งานคอในท่าเดิมนาน ๆ เช่น ก้มมองจอ พฤติกรรมเหล่านี้เพิ่มแรงกดต่อโครงสร้างคอสะสมทีละน้อย เมื่อรากประสาทที่ระดับต่างกันถูกกด อาการก็จะร้าวไปคนละบริเวณของแขน เช่น รากประสาทระดับ C6 มักร้าวไปที่นิ้วโป้งและนิ้วชี้ ส่วน C7 มักร้าวไปที่นิ้วกลาง จึงเป็นเบาะแสให้ทีมแพทย์คาดเดาตำแหน่งที่มีปัญหาได้

cervical radiculopathy คืออะไร

Cervical radiculopathy คือภาวะที่รากประสาท (nerve root = จุดที่เส้นประสาทแตกแขนงออกจากไขสันหลัง) บริเวณกระดูกคอถูกกดทับหรืออักเสบ จนเกิดอาการปวด ชา หรืออ่อนแรงตามแนวเส้นประสาทนั้น

รากประสาทที่คอทำหน้าที่ส่งสัญญาณความรู้สึกและควบคุมกล้ามเนื้อของแขนและมือ เมื่อรากประสาทถูกรบกวน ร่างกายจึงแปลผลออกมาเป็นความปวดที่ร้าวไกลกว่าตำแหน่งจริง หลายคนจึงรู้สึกปวดที่แขนมากกว่าที่คอ ทั้งที่ต้นตอปัญหาอยู่ที่คอ อาการมักเป็นข้างเดียวและอาจแย่ลงเมื่อเงยคอ หันคอ หรือไอจาม ภาวะนี้ต่างจากอาการปวดคอบ่าไหล่ทั่วไป (เช่นออฟฟิศซินโดรม) ตรงที่มีการร้าวลงแขนชัดเจนและมักมีอาการทางระบบประสาทร่วมด้วย หากคุณสงสัยว่าปวดคอเรื้อรังของคุณกำลังลุกลาม อ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ ปวดคอเรื้อรัง รักษาอย่างไร

อาการที่ควรระวัง: ชา อ่อนแรง กล้ามเนื้อลีบ

สัญญาณเตือนที่ไม่ควรปล่อยผ่าน ได้แก่ ชาแขนหรือมือที่เป็นต่อเนื่อง กล้ามเนื้อแขนหรือมืออ่อนแรงจนหยิบจับของหลุดมือ และในรายที่เป็นนานอาจเริ่มมีกล้ามเนื้อลีบ ซึ่งบ่งบอกว่ารากประสาทถูกกดมาระยะหนึ่งแล้ว

อาการเหล่านี้ควรได้รับการประเมินโดยทีมแพทย์ เพราะสะท้อนว่าการทำงานของเส้นประสาทเริ่มลดลง ยิ่งไปกว่านั้น หากมีอาการเตือนที่รุนแรง เช่น อ่อนแรงทั้งสองแขนหรือขา เดินเซ การทรงตัวผิดปกติ ควบคุมการขับถ่ายลำบาก หรือชาบริเวณรอบทวารหนัก ควรรีบพบแพทย์โดยไม่รอ เพราะอาจเป็นสัญญาณของการกดไขสันหลัง (myelopathy) ที่จำเป็นต้องได้รับการดูแลเร่งด่วน สำหรับผู้ที่มีอาการชาแขนจากหมอนรองกระดูกคอปลิ้นโดยเฉพาะ สามารถอ่านรายละเอียดเชิงลึกเพิ่มเติมที่ หมอนรองกระดูกคอเคลื่อน/ปลิ้น

วินิจฉัยอย่างไร: ตรวจร่างกาย + MRI

การวินิจฉัยเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด ทีมแพทย์จะประเมินแนวการร้าวของอาการ ทดสอบความรู้สึก กำลังกล้ามเนื้อ และรีเฟล็กซ์ของแขน เพื่อคาดเดาว่ารากประสาทระดับใดที่น่าจะมีปัญหา

การตรวจร่างกายเฉพาะ เช่น การกดหรือเอียงคอเพื่อดูว่าอาการร้าวลงแขนเปลี่ยนแปลงหรือไม่ ช่วยยืนยันสมมติฐานเบื้องต้นได้ หากอาการชัดเจนและไม่รุนแรง หลายรายสามารถเริ่มการดูแลแบบอนุรักษ์ได้เลยโดยยังไม่ต้องตรวจภาพ แต่หากอาการเป็นนานเกินไป มีอาการทางระบบประสาทที่ชัด หรือกำลังพิจารณาการรักษาเฉพาะจุด ทีมแพทย์อาจแนะนำการตรวจภาพด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ซึ่งเห็นรายละเอียดของหมอนรองกระดูก รากประสาท และเนื้อเยื่อรอบ ๆ ได้ชัดเจน ในบางกรณีอาจใช้การตรวจการนำไฟฟ้าของเส้นประสาทและกล้ามเนื้อ (EMG/NCS) เพื่อประเมินการทำงานของเส้นประสาทร่วมด้วย เครื่องมือตรวจและหัตถการที่คลินิกใช้เป็นเครื่องมือที่ได้มาตรฐานสากล

ทางเลือกการรักษา

แนวทางการดูแลปวดคอร้าวลงแขนโดยทั่วไปเริ่มจากวิธีที่รุกล้ำน้อยที่สุดก่อน แล้วจึงค่อยพิจารณาทางเลือกที่เฉพาะเจาะจงขึ้นตามการตอบสนองของแต่ละบุคคล การผ่าตัดถือเป็นทางเลือกลำดับท้าย ๆ เมื่อวิธีอื่นไม่เพียงพอ โดยแนวทางหลักมีดังนี้:

• 1) การดูแลแบบอนุรักษ์ (conservative care): ปรับพฤติกรรมและท่าทาง กายภาพบำบัด ออกกำลังกายเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อคอและบ่า ร่วมกับยาบรรเทาปวดและลดการอักเสบตามที่ทีมแพทย์พิจารณา ผู้ป่วยจำนวนมากอาการค่อย ๆ ดีขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์ถึงหลายสัปดาห์
• 2) การฉีดยาระงับปวดเฉพาะจุด/รากประสาท: เมื่อวิธีอนุรักษ์ยังไม่บรรเทาพอ ทีมแพทย์ด้านเวชศาสตร์การระงับปวดอาจพิจารณาการฉีดยาแบบใช้ภาพนำวิถี (image-guided) เช่น การฉีดยาที่รากประสาทคอแบบเจาะจง (selective cervical nerve root injection) หรือการฉีดสเตียรอยด์เข้าโพรงประสาทส่วนคอ (cervical epidural steroid injection) เพื่อช่วยลดการอักเสบรอบรากประสาทและบรรเทาอาการปวดร้าว หัตถการกลุ่มนี้เป็นแบบเข็มผ่านผิวหนัง แผลเล็ก และผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียว ในบางรายที่ปวดจากข้อฟาเซ็ตหรือมีอาการเรื้อรังตามแนวเส้นประสาท อาจพิจารณาการจี้ด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (radiofrequency ablation) อ่านเพิ่มเติมที่ การจี้เส้นประสาทด้วยคลื่นความถี่วิทยุสำหรับอาการปวดคอ
• 3) การผ่าตัดกรณีจำเป็น: สงวนไว้สำหรับผู้ที่มีอาการทางระบบประสาทที่ลุกลาม อ่อนแรงชัดเจน หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่น ทีมแพทย์จะประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

ดูแลตัวเองที่บ้าน

ระหว่างรอพบแพทย์หรือควบคู่กับการรักษา การดูแลตัวเองช่วยบรรเทาอาการและลดโอกาสกำเริบได้ เริ่มจากปรับท่าทางในชีวิตประจำวัน หลีกเลี่ยงการก้มคอมองจอนาน ๆ จัดระดับจอให้อยู่ระดับสายตา

พักการใช้งานคอในกิจกรรมที่กระตุ้นอาการ ประคบอุ่นบริเวณต้นคอและบ่าเพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อผ่อนคลาย และค่อย ๆ ยืดเหยียดกล้ามเนื้อคอเบา ๆ โดยไม่ฝืนจนเจ็บ หากมีอาการชาหรืออ่อนแรงมากขึ้น ควรหยุดและปรึกษาทีมแพทย์ การนอนหนุนหมอนที่รองรับแนวคอได้ดีและการจัดโต๊ะทำงานให้เหมาะสมก็ช่วยลดแรงกดสะสมได้ อย่างไรก็ตาม การดูแลตัวเองที่บ้านเป็นเพียงส่วนเสริม ไม่ทดแทนการประเมินโดยแพทย์ โดยเฉพาะเมื่ออาการเป็นต่อเนื่องหรือรุนแรงขึ้น

สรุป

การดูแลปวดคอร้าวลงแขนเป็นส่วนหนึ่งของบริการเวชศาสตร์ความปวด (Pain Medicine) ของ YOUNIFY ซึ่งดูแลอาการปวดคอ–หลังเรื้อรังด้วยหัตถการแบบใช้เข็มนำภาพ ไม่ต้องผ่าตัด และดูแลโดยทีมแพทย์ หากต้องการประเมินว่าอาการของคุณเหมาะกับแนวทางใด ติดต่อเรา เพื่อนัดปรึกษาเบื้องต้นได้ ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล